اندیشکده اقتصاد » اقتصاد جهان » اقتصاد و سیاست » آیا بانک ملی هم به سرنوشت کابلبانک دچار خواهد شد؟

دانشنامه اقتصاد و مدیریت
دانش نامه اقتصاد و مدیریت
ما در پینترست
دانشنامه اقتصاد و مدیریت
ما در تویتر
اندیشکده اقتصاد و سیاست در فیسبوک
 
 
 

آیا بانک ملی هم به سرنوشت کابلبانک دچار خواهد شد؟

نویسنده: ابتهاج | تاریخ: 10 آذر 1393 | بازدیدها: 1924

0
آیا بانک ملی هم به سرنوشت کابلبانک دچار خواهد شد؟

بانکها سنگ بستر اقتصاد کشور را تشکیل میدهند و هنگامی که این نهادها ورشکست شوند، چرخ اقتصاد خودبخود از گردش می ایستد. در افغانستان، سکتور بانکی طی سالهای گذشته با بدترین نوع فساد، اختلاس و بی نظمی روبرو بوده است. در نبود قوانین سختگیر برای مجازات خاینین و جنایتکاران، فساد مالی به یک امر عادی مبدل میشود.
پس از سقوط نامیمون کابلبانک در سال 2010، و اختلاس حدود 900 ملیون دالری در آن، بنظر میرسد هیچ درسی از آن آموخته نشده. بانک ملی افغان، یکی از بانکهای برجسته افغانستان که دارای شبکه گسترده‌ی از شاخه ها در سراسر کشور هست، بنظر میرسد دارد همان مسیر کابلبانک را طی میکند.
براساس تحقیقاتی که روزنامه افغان زریزه انجام داده، ملیونها دالر وامیکه این بانک به بازرگانان و زورمندان پرداخته است، هنوز هم بازیافت نشده است. با وجود یادآوری های مکرر، وامداران بی توجهانه به هشدارها و یادآوری های بانک، از بازپس دهی قروض شان ابا ورزیده اند. ما مصمم بر فاش ساختن این موضوع شدیم و در مصاحبه که حضرت عمر زاخیلوال، وزیر پیشین دارایی (مالیه) با روزنامه افغان زریزه داشت برای این روزنامه گفت که تعداد زیادی از بازرگانان بزرگ از جمله محمود کرزی، برادر رئیس جمهور پیشین حامد کرزی مقروضین این بانک میباشند. یافته های ما حقایق و جزئیات تکان دهنده را نمایان ساخته است که چگونه زورمندان ازین بانک پول برداشته اند، اما بازپس‌دهی آن را از یاد برده اند.

بانک ملی و کابلبانک: شباهت های قابل توجه
کابلبانک که حیثیت نهاد مالی مرکزی را در میان مردم داشت، پس از اختلاس های ملیون دالری از سوی برخی از زورمندان و صاحب نفوذان درباری به ورشکستگی مواجه شد. بانک ملی هم در حال تعقیب نقش پای آن هست. اگر پولهای این بانک باز پس گرفته نشوند شاید سرنوشت بسا فجیع تر از کابلبانک را بر سر سکتور بانکی و اقتصاد کشور وارد نماید. اعتماد مردم بر سر سیستم بانکی که پس از فاجعه کابلبانک لرزان شده بود، این بار کاملا از بین خواهد رفت.
با توجه به قوانین بانکی افغانستان، بانکها میتوانند به افراد علاقه مند در مقابل تضمین مشخص قرض بدهند. اما، در بانک ملی افغان، تضمین های ارائه شده توسط کسانیکه ازین بانک قرضه گرفته اند، کلاً قلابی و ساختگی بوده است. تعدادی ازین افراد که در داخل دولت روابط داشتند، پولهای گرفته شده را هرگز نپرداخته اند.
سرمفتش خاص برای بازسازی افغانستان (SIGAR) در گزارش 2013 خود زنگ خطر را برای صنعت بانکداری افغانستان بصدا درآورده بود. درین گزارش آمده بود که سکتور بانکی در افغانستان با بحران جدی مواجه است و بانک مرکزی توانایی و ظرفیت لازم برای تنظیم امور بانکی در بانکهای تجارتی کشور را ندارد. حالا این کاملاً روشن است که این بانک دولتی نه تنها در راستای بازپسگیری ملیونها دالر وام با شکست مواجه شده است، بلکه تاهنوز نتوانسته جایدادهای را که در مقابل وام از تعداد دیگری ضمانت گرفته بود، بفروش برساند. احمد خسرو ضیا، معاون مالی بانک ملی افغان، در مصاحبه‌ی با افغان زریزه از مشکلات بانک در راستای بازپسگیری قرضه ها پرده برداشته است. چهار سال پس از سقوط کابلبانک، این اولین باریست که یک مقام ارشد یک بانک دولتی از مشکلات درونی یک بانک صحبت میکند، آنهم یک بانک دولتی - بانک ملی افغان.
براساس گفته های آقای ضیا، بانک ملی افغان از سال 2008 تاکنون با مشکلات بزرگی دست بگریبان بوده است که دلیل عمده آن پرداخت پولهای هنگفت بعنوان قرضه اما بدون بررسی دقیق به تعدادی از زورمندان واسطه دار بوده است. او با اشاره به ناتوانی و سرخوردگی بانک میگوید: "صدور وام بدون بررسی مناسب برای بانک فاجعه بار بوده است و ما هنوز هم قادر به بازیابی قرضه ها از تعداد زیادی از قدرتمندان نشده ایم" به عنوان یک بانک دولتی، اگر این بانک به سرنوشت کابلبانک مواجه شود، بلاشبهه تاثیر بزرگی بر اقتصاد کشور وارد خواهد ساخت. این وضعیت این پرسش را بر می انگیزد که چرا این موضوع بسیار مهم برای این مدت طولانی پنهان نگهداشته شده است؟ آیا دولت چیزهای برای پنهان کردن دارد؟ آیا بخشی از دولت در کنار مجرمین قرار دارند؟ این گزارش برای یافتن این پرسشها اندکی بیشتر میکاود.
محمود کرزی، که در تنش لفظی با زاخیلوال قرار دارد میگوید، رئیس بانک مرکزی (د افغانستان بانک) تابع فرمان آقای زاخیلوال هست و به دستور وی به افراد نزدیک به او از مجاری غیرقانونی قرضه صادر میکند. اما آقای زاخیلوال این ادعاها را رد میکند و میگوید که او هرگز بستگان و نزدیکان خود را در هیچ جای نصب نکرده است. او این را انتقام گیری سیاسی در مقابل خود میداند.

چرا آنها موفق به بازپرداخت وام نشده اند؟
بانک ملی افغان یک بانک متعلق به دولت است و سرمایه آن مختص به یک فرد نمیباشد. این یک بانک ملی هست. پس چرا در مقابل آنانیکه ازین بانک قبل از سال 2008 تاکنون قرضه گرفته و باز پس نپرداخته اند، یک جنبش ملی براه انداخته نشده است؟ تاکنون اطلاعات روشنتر در مورد تعداد مشخص باقی داران و همچنان مقدار مشخص وام به آنها در دسترس نیست و نیاز به بررسی عمیق دارد. اما براساس گفته های معاون مالی این بانک، بانک ملی در تلاش بازپسگیری حدود یک ملیارد افغانی وام صادر شده به 12 تا 15 تاجران و زورمندان هست. او باوجودیکه از افشای نامهای این افراد خودداری میکند، میگوید تعداد این افراد 15 تن هست و ماهنوز هم نه تنها قادر به بازپسگیری پول از نزد آنها نشده ایم، بلکه نتوانسته ایم جایدادهای را که آنها نزد ما به عنوان تضمین گذاشته اند را نیز بفروش برسانیم.
از میان پنج سهمدار این بانک، وزارت مالیه بزرگترین سهمدار آن هست. به گفته آقای ضیا، سهمداران این بانک سهم خود را نبرداشته اند، ازین رو سرمایه این بانک بیشتر از 8 ملیارد دالر در حال حاضرست.

درصدی سهم هریک از سهمداران بانک ملی افغان
وزارت مالیه: 97.193 درصد
پشتنی بانک: 0.98 درصد
کمیته حلال احمر: 1.791 درصد
فرماندهی قوای هوایی: 0.032 درصد
شهرداری کابل: 0.004 درصد

براساس گفته مقامات بانک، دلیل اصلی برای باز نپرداختن وامها، زیانهای مالی تجاران در عرصه های مختلف سرمایه گذاری میباشد. خسرو ضیا میگوید: "اقتصاد افغانستان باثبات نیست و نمیتوان آینده را پیشبینی کرد، به همین دلیل برگشت سرمایه گذاری همیشه خوب نمیتواند باشد. آنهای هم که ازین بانک پول قرض گرفته اند، در سرمایه گذاری های خود زیان کرده اند."
داستان بانک ملی افغان، با داستان کابلبانک شباهت دارد. در کابلبانک، سهمداران پول را از بانک قرض گرفتند و آنرا در خارج از کشور سرمایه گذاری کردند. آنجا هم با زیانهای هنگفت مواجه شدند و نتوانستند پول بانک را بازپس بپردازند که منجر به بحران و سپس ورشکستگی بانک گردید. در بانک ملی افغان هم تجاران از بانک قرض گرفتند و آنرا در داخل کشور سرمایه گذرای کردند و اکنون با همان سرنوشت مواجه شده اند.
عبدالقادر جیلانی، سخنگوی وزارت مالیه از اظهار نظر در مورد قروض بانک ملی خودداری نمود اما تصدیق میکند که دلیل ورشکستگی کابلبانک وامهای بزرگی بود که بدون بررسی دقیق و تجزیه و تحلیل مناسب به تعدادی صادر شده بود.

آیا منتظر یک بحران تازه در سکتور بانکی باشیم؟
برای جلوگیری از فاجعه جدید بانکی، کارشناسان برین باورند که مجلس نمایندگان باید رئیس کل بانک مرکزی را احضار نموده از وی در مورد وامهای این بانک و دلیل بازپس نگرفتن آنها وضاحت بخواهند. یکتن از مقامات این بانک، به شرط ناشناس باقی ماندن به این روزنامه گفت: "اگر مجلس نمایندگان این موضوع را با جدیت و قاطعیت پیگیری ننماید، ما حدود یک ملیارد افغانی ضرر خواهیم کرد و این برای اقتصاد ضعیف کشورمان قابل قبول نمیتواند باشد."
به گفته مقامات بانک ملی، قرضه ها به اشخاص و افراد داده نشده، بلکه به شرکتها پس از بررسی منظم اسناد آنها پرداخته شده است. احمد نورستانی، یک تحلیلگر میگوید: "این نشان میدهد که کاسه های زیر نیم کاسه پنهان بوده، چراکه آنها نباید به زورمندان و تجارانیکه فاقد استراتژی برای سرمایه گذاری بوده اند، قرضه بپردازند."
بانک از همه این مقروضین تضمین گرفته است، اما تعدادی ازین تضمین های جعلی اند و تعداد دیگری را هم بانک تاهنوز نتوانسته بفروش برساند. خسرو ضیا میگوید، دلیل بفروش نرسیدن این جایدادها عدم همکاری دادستانی کل و سایر نهادی مرتبط با بانک هست. او میگوید: "ما مجاز به فروش این جایدادها نیستیم و دادستانی کل هم هیچ سفارش یا احکامی را در رابطه با فروش این جایدادها صادر ننموده است. ما درصدد بدست آوردن هدایات از دادستانی کل بودیم، اما آنها از پاسخ دادن خودداری نمودند." او همچنان می افزاید: "آنها همه نزد ما تضمین گذاشته اند، چراکه اگر بانک نتواند پول را سروقت از آنها بازپسگیرد، میتوان جایدادهای تحت تضمین را بفروش برساند. ما نامه های را به دادستانی کل بمنظور فروش جایدادهای تعدادی فرستادیم، اما هیچ فایده‌ی نداشت."
این همه نشان میدهد که معضله بیشتر از آنچه مینماید، بزرگتر و خطرناکتر هست. آنچه روشن است اینست که تازمانیکه دولت از خواب بیدار نشود و تحقیقاتی را در مورد این تقلب ها آغاز ننماید، بانک ملی افغان ممکنست با عین سرنوشت کابلبانک مواجه شود که یک فاجعه‌ی خواهد بود ماندگار و برگشت ناپذیر!



منبع: روزنامه آنلاین افغان زریزه

موضوعات: اقتصاد و سیاست, افغانستان و جهان, بانکداری

بازدید کننده عزیز, شما هنوز به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.

ارسال نظر

نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
دو کلمه نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید: *
Visit Econopedia - Economics Encyclopedia's profile on Pinterest.
 
ما را حمایت کنید